hac

İnsanlar tek bir milletti sonradan görüş ayrılığına düştüler

İlk insanın yaratılması ve insanların çoğalması ile birlikte fert ve toplum hayatı başlamıştır. İnsanlar yaratılışlarının gereği olarak yaratılışın başında bir tek toplum idiler. Rabbimiz insanların gerek birbirlerine karşı gerekse Rablerine karşı vazifelerini hatırlatmak, dünya ve ahiret saadetlerini elde edebilmeleri için onlara rehberlik etmek üzere peygamberler göndermiştir.

Kitap ehli olan insanların aralarında peygamber bulunmasına, Rabbimizin gönderdiği kitaba sahip olmalarına rağmen kıskançlık yüzünden ihtilafa düştükleri, anlaşmazlık yaşadıkları olmuştur. Hatta anlaşmazlık o derece ileri gitmiştir ki içtihat gerektirmeyen açık ve kesin olan hükümlerde de ihtilaflar çıkarmışlardır. Sahip oldukları inancın gereklerine göre hareket etseler, yaşantılarını kendilerine gönderilen kitap ve rehberlik yapan peygamberlerin öğretilerine göre düzenleseler huzur içinde, parçalanmadan hayatlarını idame ettirirlerdi. İlk dönemlerdeki bu kıskançlık hastalığı maalesef her dönem değişik isimler altında da devam etmektedir. Günümüzde de kendilerini hoca ve şeyh olarak tanıtan bazı insanların yaptıkları değerlendirmeler Müslümanlar arasında birçok fitnenin yayılmasına vesile olmaktadır.

Rabbimiz buyuruyor:

“İnsanlar tek bir ümmetti. Allah, müjdeciler ve uyarıcılar olarak peygamberler gönderdi ve beraberlerinde, insanların anlaşmazlığa düştükleri şeyler konusunda, aralarında hüküm vermek üzere kitapları hak olarak indirdi. Kendilerine apaçık âyetler geldikten sonra o konuda ancak; kitap verilenler, aralarındaki kıskançlık yüzünden anlaşmazlığa düştüler. Bunun üzerine Allah iman edenleri, kendi izniyle, onların hakkında ayrılığa düştükleri gerçeğe iletti. Allah dilediğini doğru yola iletir.” (1)

Elmalılı M.Hamdi Yazar ayeti tefsirinde şöyle açıklamış;

“İnsanlar tek bir milletti. Ve Allah rahmetinin müjdecileri ve azabının habercileri olmak üzere Peygamberler gönderdi” âyeti, “İnsanlar tek bir milletti sonra görüş ayrılığına düştüler de Allah rahmetinin müjdecileri ve azabının habercileri olmak üzere Peygamberler gönderdi.” demektir. Çünkü âyetin daha öncesi ve daha sonrası bunu gösterdiği gibi, “İnsanlar ancak bir tek milletti. Sonra görüş ayrılığına düştüler.” (Yunus, 10/19) âyetinde bu kayıt açıkça yer almaktadır.

İlk başta bütün insanlar bir tek ümmetti. Hz. Adem hikâyesinden de anlaşılacağı üzere, insanların hepsi bir kökten türemişlerdi. Yaratılmış oldukları ilk yaratılış gereğince, hak olan ilâhî kânuna göre hareket ediyorlardı. Bir tek toplum ve bir tek millettiler. İnsanlar yeryüzünde var oldukları daha ilk andan itibaren dinsiz ve toplumsuz yaşamış değillerdir. Hayvanların yaşantısı bile gözden geçirilirse görülecektir ki dünyaya ilk gelişinde anasının koynunda dahi olsa toplumsal bir ortamda yetişmeyen hiçbir hayvan yoktur. Her doğan bir tabiat üzere doğar. İnsanlar da yaratılışları gereği yaratılışın başında bir tek toplum idiler. Sonradan görüş ayrılıklarına düştüler de, Allah hakka itaatin ve ona uymanın sevabını müjdeleyen, hakka aykırı davranmanın ve karşı gelmenin cezasını anlatarak korkutan peygamberler gönderdi. Ve bunlarla birlikte hakka dair kitap da indirdi ki, insanlar arasında görüş ayrılıklarına düştükleri konularda hakim olsun, çekişmeyi ve haksızlığı ortadan kaldırıp hakkı yerine getirsin. Hüküm ve yürütmenin sebeb ve amacı sadece hakkı orta yere koyup tanıtmak değil; hakka uygun olarak görüş ayrılıklarının giderilmesi ve barış ortamının kurulması olduğu anlaşılır. Sonra insanlar bu indirilmiş kitap hakkında da görüş ayrılıklarına düştüler. Kitapta görüş ayrılıklarını çıkaran da başkaları değil, ancak o kitaba nail kılınmış olan Kitap ehlidir. Hem bunlar bu görüş ayrılığını, kendilerine açık âyetler, anlamı açık ve kesin hüküm bildiren deliller geldikten sonra aralarındaki azgınlık ve kıskançlıktan, ileri gitmek ve peygamberlerle bile yarış etmek iddiasından dolayı çıkardılar. Eğer bu görüş ayrılığı açık ve kesin hükümlü âyet ve delil bulunmayan, âyetlerde değinilmeyen noktalarda açıklanmamış delilleri ve hakkı araştırmak için olsaydı, insanların görüş ayrılıklarını olabildiğince azaltacak şeriatın izin verdiği bir ictihat olabilirdi. Ancak bunlar böyle yapmadılar. Deliller geldikten sonra hakkında nas bulunan konularda görüş ayrılığına düştüler. Oysa nassın bulunduğu konularda ictihada izin yoktur. Bu gibi âyetlerden dolayıdır ki bu kaide, fıkıh ilminin, her konuya uygulanabilecek genel kurallarından birini oluşturmuştur. Hakkında açık ve kesin hüküm bildiren âyet bulunan noktalarda ictihat etmek, insanlar tarafından hak kânuna aykırı olarak, kendi kendine kânun koymaktır. Bu ise hakka uygun olarak görüş ayrılıklarını ortadan kaldırmak değil, karşı ve zıt görüş ileri sürmektir. Böylece Kitap ehli, insanların dünya sevgisi ile çekişmelerine ve görüş ayrılıklarına tam anlamı ile hakim olmak için bahşedilmiş bulunan hak olan kitabın âyetlerine ve delillerine karşı azgınlıkla ve haddi aşmakla yeniden görüş ayrılıkları çıkarmak suretiyle insanların akıllarını karma karışık ettiler. Hukuk ayaklar altında çiğnendi, ahlâk ve toplum düzeni bozuldu, nimetler sona erdi, bunun sonucu olarak da hatır ve hayale gelmez belalara düştüler.

İnsanlığın yeryüzüne geldiği ilk andan Hz. Muhammed’in gönderilişine kadar geçen insanlık tarihinin bir özeti olan bu âyet-i kerime insanlığın yaratılışını, peygamberlik olayını, hukukun kaynaklarını, kanun koymanın nedenlerini, hükümetin yürütülmesinin sırlarının aslını kapsayan büyük bir sosyoloji ilminin temellerini içermektedir.” (2)

Kur’an-ı Kerimde yapılan ümmet tanımı ile günümüzde yapılan ümmet tanımının hiçbir alâkası yoktur. İslami kavramları siyaset malzemesi haline getirmeden, kavramların içini boşaltmadan asli manalarında kullanalım.

Birlik ve beraberliğimizin devam etmesi temennisi ile…

 

  1. Bakara 213
  2. Elmalılı M.Hamdi Yazar, Hak dini Kur’an Dili, C.2 S.71-72

Yorum Yap

*

Next ArticleKrizden çıkışın yolu reklam yapmaktır